In de jubileumeditie van het Rabovastgoedbericht – waarin met een groothoeklens gekeken wordt naar bewegingen in de maatschappij en de vastgoedwereld – staat een interview met Michel en Bart Schoonderbeek. Over keuzes en succes, ondernemen middenin de samenleving en ondernemerschap door de tijd heen.
Schipper Bosch: ‘Projecten om een leven lang trots op te zijn’
Plezier, schoonheid, vernieuwing. Die woorden vallen al snel als je vraagt naar de drijfveren van de Amersfoortse ontwikkelaar en belegger Schipper Bosch. Met een eigenzinnige aanpak zoekt zij naar manieren om een gebied duurzaam te vernieuwen en verrijken. ‘We nemen de tijd om de volle potentie van een gebied te ontdekken.’
Hij is ‘op de steiger opgegroeid’. Samen met zijn broers erfde Michel Schoonderbeek (1953) een familiebedrijf in bouw en ontwikkeling. Maar in 1989 koos hij een eigen weg met een nieuwe onderneming: Schipper Bosch. Vanaf dag één lag de lat hoog. ‘We willen bijzondere plekken maken, op een vernieuwende manier. Met oog voor schoonheid, plezier en verbinding. Plekken die iets toevoegen en die klóppen in de omgeving. Waar je als bezoeker of bewoner gelukkig kunt zijn. Projecten waar wijzelf ook ons hele leven trots op kunnen zijn.’
Iets waardevols toevoegen
Zijn zoon Bart (1976) is sinds 2008 algemeen directeur van Schipper Bosch. Hij deelt de visie van zijn vader volledig. ‘We zetten in een ontwikkeling graag een paar stappen extra om iets waardevols toe te voegen aan de publieke ruimte. Zodat we de omgeving mooier, comfortabeler en duurzamer maken.
‘ We willen bijzondere plekken maken, op een vernieuwende manier. Met oog voor schoonheid, plezier en verbinding.’
Bijvoorbeeld een bord met poëzie op het dak plaatsen. Het beeldbepalende karakter van een buurtkerk behouden. De belettering van een oud garagebedrijf in ere herstellen. Of hoogwaardig groen aanleggen en daarna zelf beheren.’ Zijn vader vult aan: ‘De stad geeft ons de kans om wat te verdienen, en dan heb je de verantwoordelijkheid om er iets aan terug te geven.’
Als ontwikkelende belegger heeft Schipper Bosch een andere tijdshorizon dan bijvoorbeeld een ontwikkelende bouwer of projectontwikkelaar, vertelt Michel. ‘Ons uitgangspunt is dat we over minimaal twintig jaar nog steeds eigenaar zijn. Dan neem je andere investeringsbeslissingen. Iets wat nu meer geld kost dan ‘normaal’, kan op de lange termijn een betere investering zijn.’ De ontwikkelaar en belegger neemt daarom ook graag de tijd om de volle potentie van een locatie te ontdekken en benutten. Bart: ‘Staat er bijvoorbeeld ergens een gebouw in de buurt dat we erin kunnen meenemen? Zijn er ‘buren’ die we erbij kunnen betrekken? Een project kan zo rijpen en mogelijk nog uitbreiden. Dat biedt kansen voor een betere verbinding met de omgeving. En voor een economisch goede balans, bijvoorbeeld tussen betaalbare en luxere woningen of tussen start-ups en scale-ups.’
Niet binnen de lijntjes tekenen
Michel en Bart onderschrijven de maatschappelijke opgave om veel nieuwe woningen te bouwen. Maar ze verzetten zich tegen het ‘spreadsheetdenken’. Bart: ‘Het gaat te veel om kwantiteit. Plannen worden vanuit normeringen ontworpen: binnen de lijntjes tekenen en maximaal rendement maken. Het zou meer over de kwaliteit moeten gaan: wat is er nodig om ergens gelukkig en gezond te kunnen leven?’ De norm van ‘35% sociaal’ in woningbouwprojecten vindt Michel wel terecht. ‘Het afgelopen decennium is er te weinig gebouwd voor het lagere en middensegment. Er is een inhaalslag nodig. Dus moeten we als ontwikkelaars maar een beetje inleveren.’
In de nadruk op kwantiteit schuilt volgens Bart ook het risico op een verregaande ‘verhokking’ in Nederland. ‘Het is vaak meer van hetzelfde, uit beton opgetrokken, zonder flexibiliteit. Maar hoe denken we over twintig jaar over onze woningen? Willen we groter wonen, of juist kleiner? En wat gaat de coronacrisis eigenlijk betekenen voor de typologie van onze huizen?’ Schipper Bosch zoekt dan ook manieren om in gestapelde bouw meer kwaliteit en flexibiliteit aan te brengen.
Aandacht voor interieur én omgeving
Bij Schipper Bosch draait het om meer dan alleen gebouwen. Bart: ’We hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in bedrijven die kunnen bijdragen aan een betere omgeving. Onder andere in een bouwbedrijf, een bedrijf dat zich bezighoudt met warmtenetten en een groenbedrijf. Intussen is het familiebedrijf ook actief op het gebied van materiaalgebruik. Michel: ‘We hebben met Platowood een eigen fabriek om hout duurzaam te upcyclen.
'Het gaat te veel om kwantiteit. Het zou meer over de kwaliteit moeten gaan: wat is er nodig om ergens gelukkig en gezond te kunnen leven?’
Gebouwen helemaal optrekken uit hoogwaardig hout, daar zijn we erg enthousiast over. We zijn deze bedrijven gestart vanuit een eigen passie, maar inmiddels werken we voornamelijk voor andere opdrachtgevers dan onszelf.’
Behalve ontwikkelaar is Schipper Bosch ook belegger – de portefeuille telt inmiddels zo’n 650 huurders. ‘Vooral commerciële partijen, dus het zijn nu voor ons ook wel spannende tijden’, zegt Michel. ‘Tijdens de vorige crisis, in 2008, was het leed voor het familiebedrijf te overzien, ze moesten een paar projecten flink afwaarderen en hebben die in belegging genomen. Bart: ‘Tien jaar later hebben we die gelukkig weer goed kunnen verkopen. Als je geduld hebt, trek je aan het langste eind.’
Bron: Rabovastgoedbericht 2020: reflecteren op de toekomst
